لذا وقتى مسائل پيچيده‌اى مطرح مىشد و جبر زمان ، موضوعهاى تازه‌اى را پديد مىآورد گريزى از مراجعه به وى نداشتند او نيز كارى جز روشنگرى مردم و آموزش احكام و نشر رسالت اسلام و تدوين فقه و حديث ، نداشت . روايات درست تأكيد بر آن دارند كه او قرآنى را كه طى زندگى پيامبر ( ص ) در سينه‌ها ، حفظ مىشد گرد آورد و نكات پيچيدهء آن را تفسير كرد و مجملات و متشابهات آن را روشن ساخت . سيوطى در الاتفاق به نقل از ابن حجر مىگويد : از على ( ع ) آمده كه او پس از فوت پيامبر ، قرآن را به همان گونه كه فرود آمده بود ، مرتب ساخت . و مىافزايد كه « محمد بن سيرين » مىگفت : اگر آن كتاب به دست ما مىرسيد در آن علم بود . از اين سخن چنين بر مىآيد كه على ( ع ) تنها به متون آيات قرآن بسنده نكرده و تفسير نكات مبهم و شأن نزول آنها را نيز روشن ساخته بود . در مناقب ابن شهر آشوب آمده است كه على ( ع ) سوگند ياد كرده بود كه تا هنگامى قرآن را جمع نكرده باشد جز براى گزاردن نماز ، به كار ديگرى نپردازد . در اعيان الشيعة به نقل از « الشيرازى » امام اهل سنت در حديث و تفسير و « ابو يوسف يعقوب » در تفسير خود به نقل از ابن عباس در تفسير اين آيه : « لا تُحَرِّكْ بِهِ لِسانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ إِنَّ عَلَيْنا جَمْعَهُ وَ قُرْآنَهُ » ( القيامه - 17 - 16 ) ( اى رسول ، با عجله زبان به قرائت قرآن مگشاى كه ما خود قرآن را مجموع و محفوظ داشته و بر تو فراخوانيم ) آمده است كه مىگويد : خداوند به پيامبر اطمينان داد كه على بن ابى طالب پس از وى قرآن را گرد مىآورد خداوند نيز آن را در دلش جمع آورد و او شش ماه پس از فوت پيامبر ، آن را جمع آورد . و به نقل از ابو رافع افزوده است كه پيامبر در بستر بيمارى كه به مرگش انجاميد به على ( ع ) فرمود : اى على ، اين كتاب خداست آن را برگير ، على ( ع ) نيز آن را در پيراهنش تا به خانه خود برد وقتى پيامبر خدا ( ص ) فوت كرد در خانه‌اش نشست و آنگونه كه خداوند فرودش آورده بود گرد آورد . گروهى از محدثين روايت كرده‌اند كه على ( ع ) قرآن را به ترتيبى كه فرود آمده بود گرد آورد و به عام و خاص و مطلق و مفيد و محكم و متشابه و ناسخ و منسوخ و عزائم و رخصت و سنن و آدابش ، اشاره كرد همچنانكه شأن نزول هر آيه را روشن ساخت و شصت نوع از گونه‌هاى علوم قرآنى را بر شمرد و براى هر كدام ، مثالى ويژهء آن آورد .